De Leescast

Aflevering 19: Meertalige leesbevordering lezing van Mirjam Günther

Krachtig en inclusief leesonderwijs in regionale minderheidstalen Spreker: Mirjam Günther (NHL Stenden Hogeschool)  
Opgenomen tijdens de studiedag Meertalige leesbevordering op 7 november 2025 in De Krook, Gent. 
 
Waar gaat deze aflevering over? In een boeiende lezing laat Mirjam Günther zien hoe streek­talen als Fries, Gronings en Limburgs een bron van kracht kunnen zijn in het leesonderwijs. Ze laat met onderzoek én praktijkvoorbeelden zien dat streektaal geen belemmering vormt voor Nederlands, maar leesmotivatie, taalbewustzijn en begrip juist kan versterken. Wat zij vertelt over streektaal geldt net zo goed voor andere thuistalen. 
 
Wat je meeneemt uit deze aflevering 
Alle talen doen ertoe: het brein scheidt Fries, Nederlands of Arabisch niet in hokjes. 
Kinderen die met streektaal opgroeien scoren net zo goed of beter op begrijpend lezen; streektaal is geen achterstand. 
Lezen is meer dan technisch decoderen: samen praten, vergelijken en redeneren over teksten staat centraal. 
Concrete projecten (zoals Friese leesteksten gekoppeld aan wereldoriëntatie en toneellezen in streektaal) laten zien hoe je thuistalen speels en laagdrempelig kunt inzetten. 
Werken met streek- en thuistalen hoeft geen extra vak te zijn, maar kan gewoon verweven worden in wat je al doet. 
 
Kortom: Streektaal is geen probleem om weg te werken, maar een kans om taal, identiteit en leesplezier te versterken. 
 

Aflevering 18: Meertalige leesbevordering lezing van Steven Delarue

Meertaligheid benutten in ons onderwijs: geen ideologie maar common sense 
Spreker: Steven Delarue (Onderwijscentrum Gent) 
Opgenomen tijdens de studiedag Meertalige leesbevordering, 7 november 2025 in De Krook, Gent. 
 
Waar gaat deze aflevering over? De levendige en met humor gebrachte keynote van Steven Delarue laat zien waarom meertaligheid geen probleem is, maar een kans. Met cijfers uit Gent, herkenbare klaspraktijken, scherpe observaties en veel vaart maakt hij duidelijk dat thuistalen niet tegenover het Nederlands staan. Integendeel: meertaligheid helpt kinderen juist groeien. 
 
Wat je uit deze aflevering meeneemt 
Meertaligheid is de dagelijkse realiteit: in veel scholen heeft meer dan de helft van de leerlingen een andere thuistaal. 
De thuistaal voorspelt niet of een kind goed kan lezen. Onderzoek toont dat een taalrijke omgeving belangrijker is dan welke taal er thuis wordt gesproken. 
Kinderen gebruiken buiten school vaak wél veel Nederlands, bijvoorbeeld met vrienden en in vrijetijdsactiviteiten. 
Lees- en leerachterstanden hebben meer te maken met kansenongelijkheid dan met meertaligheid. 
Meertaligheid biedt cognitieve voordelen, zoals beter kunnen focussen en schakelen. 
 
Wat scholen kunnen doen Steven schetst drie manieren waarop scholen met meertaligheid kunnen omgaan: 
Thuistalen toestaan. 
Thuistalen zichtbaar maken in de school. 
Thuistalen functioneel inzetten om lesdoelen te bereiken. 
 
Met voorbeelden uit de praktijk laat hij zien dat het vaak in kleine dingen zit: een wereldbol met vlaggen, meertalige woordkaarten, of leerlingen eerst in hun thuistaal laten denken voordat ze overstappen naar het Nederlands. 
 
Kortom: Meertaligheid in de klas is geen ideologische keuze, maar gezond verstand. Door de thuistalen van leerlingen te erkennen en te benutten, ontstaat ruimte om te leren. In álle talen.  

Aflevering 17 De leescast: Tekstselectie in het literatuuronderwijs

In deze aflevering van De Leescast, de podcast van Stichting Lezen, gaat Hasna Elmaroudi in gesprek met drie onderzoekers: Jeroen Dera, Maaike Koffeman en Lindsay Janssen. Zij deden samen met Yvonne Delhey, Sabine Jentges en Marloes Mekenkamp onderzoek naar wat er in het literatuuronderwijs op het vwo echt gelezen wordt - bij Nederlands, Engels, Frans, Duits en Spaans. 
Waarom staan Multatuli, Goethe, Saint-Exupéry en Shakespeare nog steeds zo stevig in de literatuurlessen? Hoe verhouden die klassiekers zich tot de boeken die docenten hun leerlingen juist aanraden om zelf te lezen? En wat betekent dat voor de diversiteit, belevingswereld en leesmotivatie? 
 
Over de gasten 
Jeroen Dera – letterkundige, onderzoeker en lerarenopleider Nederlands. 
Maaike Koffeman – letterkundige, onderzoeker en lerarenopleider en auteur van een literatuurmethode Frans. 
Lindsay Janssen –letterkundige, onderzoeker en lerarenopleider Engels 
 
Lees het volledige onderzoek: https://www.lezen.nl/publicatie/tekstselectie-in-het-nederlandse-literatuuronderwijs/  
 
In deze aflevering hoor je onder meer: 
Hoe het onderzoek is opgezet en waarom voor het eerst alle moderne vreemde talen én Nederlands samen zijn onderzocht. 
Waarom samenwerking tussen secties (Nederlands en moderne vreemde talen) cruciaal is voor een rijker literatuuronderwijs. 
Welke teksten het vaakst klassikaal behandeld worden en welke boeken docenten juist aanraden aan hun leerlingen om zelf te lezen 
Wat opvalt in de lijsten: veel canonieke, mannelijke, witte auteurs op de leeslijst, maar óók een langzaam groeiend aandeel eigentijdse en diverse auteurs als het gaat om aanraders voor leerlingen. 
De spanning tussen curriculum, tijd & examens aan de ene kant en leesplezier & dialoog aan de andere kant. 
Hoe je literatuur kunt inzetten voor cultuurbewustzijn, multiperspectiviteit en gesprekken over thema’s als racisme, consent en ongelijkheid.Het verschil overbruggen tussen de literatuurlijst en de aanraders; waar kunnen aanraders ook ingezet worden in de klas, in plaats van aan te raden dat leerlingen dit buiten de les doen 
 
Reageren? 
Wil je reageren op deze aflevering of je eigen ervaringen met literatuuronderwijs delen? Laat van je horen via de socials van Stichting Lezen. 
 
Vond je deze aflevering waardevol? Deel de podcast met een collega en laat een review achter in je podcastapp – zo help je anderen De Leescast ook te vinden. 
 

Aflevering 16 De Kracht van Meertaligheid: Ellen-Rose Kambel

Welkom bij een speciale aflevering van De Leescast, de podcast van Stichting Lezen!
Op 2 april 2025 vond in het Beatrix Theater in Utrecht het jaarlijkse congres Lezen Centraal plaats. Dit jaar stond het thema "De Kracht van Meertaligheid" centraal. Ruim een kwart van de kinderen in Nederland groeit op met een andere thuistaal dan het Nederlands. Hoe benutten we die taalrijkdom in leesbevordering en onderwijs?
Tijdens het congres deelden toonaangevende wetenschappers en experts hun inzichten. In deze aflevering hoor je de inspirerende keynote van Ellen-Rose Kambel.
Kambel is oprichter van het internationale netwerk van Taalvriendelijke Scholen. Zij laat ons zien hoe andere landen omgaan met meertaligheid in het (lees)onderwijs.
Belangrijke inzichten:
Waarom meertaligheid een superpower is en geen probleem.
Hoe leerkrachten dit idee kunnen omarmen en toepassen.
De impact van meertalige bibliotheken en leesplezier.
Jouw mening telt!Wil je reageren op deze aflevering of jouw ervaringen delen? Laat het weten via onze socials! Geef ons een review op je favoriete podcastplatform en deel deze aflevering met anderen.
Veel luisterplezier en tot de volgende aflevering van De Leescast!

Aflevering 15 De Kracht van Meertaligheid: Orhan Agirdag & Joana Duarte

Welkom bij een speciale aflevering van De Leescast, de podcast van Stichting Lezen!
Op 2 april 2025 vond in het Beatrix Theater in Utrecht het jaarlijkse congres Lezen Centraal plaats. Dit jaar stond het thema "De Kracht van Meertaligheid" centraal. Ruim een kwart van de kinderen in Nederland groeit op met een andere thuistaal dan het Nederlands. Hoe benutten we die taalrijkdom in leesbevordering en onderwijs?
Tijdens het congres deelden toonaangevende wetenschappers en experts hun inzichten. In deze aflevering hoor je de inspirerende keynote van Orhan Agirdag & Joana Duarte.
 
 "Meertaligheid in Nederland & Vlaanderen"
Orhan Agirdag & Joana Duarte
Onderzoek naar hoe scholen omgaan met meertaligheid en de effecten daarvan op leerlingen.
Belangrijke inzichten:
Waarom wordt op sommige scholen Nederlands als enige taal toegestaan?
Hoe kunnen docenten en ouders gemotiveerd worden om meertaligheid te omarmen?
Wat zijn de positieve effecten van thuistalen in het onderwijs?
Jouw mening telt!Wil je reageren op deze aflevering of jouw ervaringen delen? Laat het weten via onze socials! Geef ons een review op je favoriete podcastplatform en deel deze aflevering met anderen.
Veel luisterplezier en tot de volgende aflevering van De Leescast!

Aflevering 14 De Kracht van Meertaligheid: Jim Cummins

Welkom bij een speciale aflevering van De Leescast, de podcast van Stichting Lezen!
Op 2 april 2025 vond in het Beatrix Theater in Utrecht het jaarlijkse congres Lezen Centraal plaats. Dit jaar stond het thema "De Kracht van Meertaligheid" centraal. Ruim een kwart van de kinderen in Nederland groeit op met een andere thuistaal dan het Nederlands. Hoe benutten we die taalrijkdom in leesbevordering en onderwijs?
Tijdens het congres deelden toonaangevende wetenschappers en experts hun inzichten. In deze aflevering hoor je de inspirerende keynote van Jim Cummins.
 "Meertaligheid als Identiteitsversterker"
Jim Cummins, emeritus hoogleraar aan de University of Toronto, is een pionier op het gebied van meertaligheid en onderwijs.
Hij bespreekt hoe thuistalen bijdragen aan de identiteit en het leerproces van kinderen.
Belangrijke vragen:
Waarom is critical literacy cruciaal en hoe hangt het samen met meertaligheid?
Hoe kunnen scholen transformeren tot taal- en leesvriendelijke ecosystemen?
Wat betekent de stigmatisering van taal in de praktijk?
 
Jouw mening telt!Wil je reageren op deze aflevering of jouw ervaringen delen? Laat het weten via onze socials! Geef ons een review op je favoriete podcastplatform en deel deze aflevering met anderen.
Veel luisterplezier en tot de volgende aflevering van De Leescast!
 

Aflevering 13: Lesya Ganushchak over praten over lezen

In deze aflevering praat Hasna El Maroudi met Lesya Ganushchak ( Erasmus Universiteit Rotterdam)
Gesprekken over lezen op scholen hebben een positieve invloed op de leesmotivatie, het leesbegrip en het leesgedrag van leerlingen in zowel het basisonderwijs als het voortgezet onderwijs. Dit blijkt uit een literatuurstudie van universitair docent Lesya Ganushchak, gepubliceerd in het rapport Praten over lezen.
Ganushchak onderzocht 62 studies die gericht waren op programma’s waarbij tijdens schooltijd over lezen werd gepraat. De centrale vragen in de literatuurstudie waren: Hoe worden gesprekken over lezen in de klas vormgegeven? en  Welk effect hebben deze gesprekken op de leesmotivatie, het leesgedrag en de leesvaardigheid van leerlingen? 
Vrijwel alle studies in deze literatuurstudie (98%) laten een positieve invloed zien van gesprekken over boeken en lezen op de leesmotivatie van leerlingen. Ook op het gebied van leesgedrag laten de beschikbare studies regelmatig positieve effecten zien ( in 80% van de gevallen), op bijvoorbeeld concentratie en betrokkenheid  bij het lezen. Het effect van gesprekken op leesbegrip is wisselend. Sommige studies laten wel een positieve invloed zien (46%), met name bij zwakkere lezers. Andere studies vinden geen effect.
Lees hier het onderzoeksrapport Praten over lezen. Een literatuurstudie naar de invloed van gesprekken over teksten en lezen op de leesontwikkeling van leerlingen in funderend onderwijs (2025)
Leesmonitor maakt het beschikbare onderzoek naar lezen , leesbevordering en literatuureducatie toegankelijk voor een breed publiek. Kijk op lezen.nl/onderzoek.
Stichting Lezen is er om alle kinderen het plezier in lezen te laten ontdekken zodat ze kunnen uitgroeien tot blijvende lezers. Dat doen we met een effectieve leesbevorderingsaanpak. Als een stimulerende leesomgeving en competente leesbevorderaars aanwezig zijn kan ieder kind prettige leeservaringen opdoen. Lees je nu, lees je later !
Het boek dat Lesya als kind las: Alice Journey
 
Interview: Hasna El Maroudi
Productie: Marc Brouwer
 

Aflevering 12: Mira Beukering en Judith de Lang, over Begeleid Diep Lezen

De Leescast
In deze aflevering praat Hasna El Maroudi met Mira Beukering en Judith de Lang.
Bij Begeleid Diep Lezen, een gespreksmethode voor 4 en 5 vwo, stellen docenten hun leerlingen vragen over opvallend taalgebruik in literaire verhalen. De methode vergroot zowel de literaire als de zakelijke leesvaardigheid van leerlingen, blijkt uit het promotieonderzoek van Mira Beukering (Vrije Universiteit en docent Nederlands). Mira vertelt over het onderzoek, de gespreksmethode en de lessenserie die ze daarbij heeft ontwikkeld. Haar collega-docent Nederlands Judith de Lang vertelt over haar ervaringen met de lessenserie in de klas.
Centrale rol voor docent NederlandsBij Begeleid Diep Lezen heeft de docent Nederlands een centrale rol. De docent leest samen met leerlingen een literair verhaal, en maakt leerlingen tijdens het (voor)lezen bewust van opvallend taalgebruik en opvallende verhaalelementen in de tekst. Dit doet de docent door prikkelende vragen te stellen die inferenties, associaties en interpretaties stimuleren. Stap voor stap wordt de leerlingen aangeleerd om ook zelfstandig het opvallende taalgebruik te registreren en hier vragen bij te formuleren (volgens het principe ‘rolwisselend leren’). Zo wennen zij aan een literaire leeshouding.
Docentenhandleiding en tutorials
In de docentenhandleiding Begeleid Diep Lezen van Mira Beukering staat een beschrijving van de gelijknamige gespreksmethode en een vijfdelige lessenserie. Als aanvulling op de handleiding zijn twee tutorials ontwikkeld om docenten die daar behoefte aan hebben extra ondersteuning te bieden.
 
De tutorials zijn complementair. In tutorial 1 demonstreert ontwikkelaar, tevens docent Nederlands, Mira Beukering in een een-op-eengesprek de belangrijkste principes van de gesprekstechnieken met twee leerlingen uit vwo 4. In tutorial 2 laat Mira de toepassing van de methode in een klassensetting zien. Zij doorloopt hierin samen met een groep leerlingen onderdelen van de eerste vier lessen. In een fragment van de vijfde les stellen leerlingen elkaar zelfstandig vragen over het gelezen verhaal.
Begeleid Diep Lezen in een een-op-eengesprek (video, 2024)
Begeleid Diep Lezen in de klas (video, 2024)
 
Mira Beukering, promovendus aan de Vrije Universiteit en docent Nederlands op het Vossius Gymnasium in Amsterdam,onderzocht de effectiviteit van de methode Begeleid Diep Lezen middels twee experimenten. Ze ontwikkelde de methode Begeleid Diep Lezen samen met hoogleraar Nederlandse Letterkunde Jacqueline Bel. Het onderzoek naar de effectiviteit van de methode, kwam tot stand onder begeleiding van Roel van Steensel, Adriana Bus en Jacqueline Bel.
 
De resultaten van het onderzoek naar de gespreksmethode zijn opgenomen in de congresbundel Lezen in beweging van Stichting Lezen.
Lees hier onderzoeksartikel ‘Hebben leerlingen in de bovenbouw van het vwo begeleiding nodig bij het lezen van literaire teksten? Naar een methode voor Begeleid Diep Lezen’ in de congresbundel Lezen in beweging.
 
Leesmonitor maakt het beschikbare onderzoek naar lezen, leesbevordering en literatuureducatie toegankelijk voor een breed publiek. Kijk op lezen.nl/onderzoek.
Stichting Lezen is er om alle kinderen het plezier in lezen te laten ontdekken zodat ze kunnen uitgroeien tot blijvende lezers. Dat doen we met een effectieve leesbevorderingsaanpak. Als een stimulerende leesomgeving en competente leesbevorderaars aanwezig zijn kan ieder kind prettige leeservaringen opdoen. Lees je nu, lees je later.
 
Interview: Hasna El Maroudi
Productie: Marc Brouwer
 
 
 

Aflevering 11: Jacqueline Evers-Vermeul, over leesbevorderend lesgeven en wat dat vraagt van leraren

De Leescast
 
In deze aflevering van De Leescast hoor je de centrale lezing van Jacqueline Evers-Vermeul tijdens de studiedag Leraren opleiden tot leesbevorderaars van de onderzoeksgroep Taal, Leren, Innoveren van de Universiteit Gent en het LeesbevorderingsLab van de Vrije Universiteit Amsterdam (29 november 2024).
Over de lezing: Om leerlingen meer betrokken en meer te laten lezen, hebben leraren (Nederlands en van andere vakken) vakdidactische bagage over effectief leesonderwijs nodig. In deze lezing bespreekt Evers-Vermeul vanuit een sociaal-cognitieve benadering enkele docentcompetenties en -attituden die hierbij van belang zijn. Speciale aandacht gaat uit naar strategieonderwijs, genredidactiek, de combinatie van lezen met andere taalvaardigheden, en de toetsvisie van docenten.
Jacqueline Evers-Vermeul werkt als universitair hoofddocent Taal, Communicatie & Educatie aan de Universiteit Utrecht. Zij doet onderzoek naar lees- en schrijfonderwijs en wat daarbij nodig is aan docentprofessionalisering. Ook bestudeert zij de begrijpelijkheid van teksten: welke kenmerken maken teksten of toetsvragen lastig te begrijpen, hoe komt dat en wat betekent dit voor de onderwijspraktijk? In haar promotieonderzoek (Universiteit Utrecht, 2005) bestudeerde ze hoe jonge kinderen verbindingswoorden zoals want en omdat leren gebruiken en daarmee de eerste bouwstenen ontdekken voor het produceren van coherente teksten.
 
Leesmonitor maakt het beschikbare onderzoek naar lezen, leesbevordering en literatuureducatie toegankelijk voor een breed publiek. Kijk op lezen.nl/onderzoek.
Stichting Lezen is er om alle kinderen het plezier in lezen te laten ontdekken zodat ze kunnen uitgroeien tot blijvende lezers. Dat doen we met een effectieve leesbevorderingsaanpak. Als een stimulerende leesomgeving en competente leesbevorderaars aanwezig zijn kan ieder kind prettige leeservaringen opdoen. Lees je nu, lees je later.
 
Voice-over: Jette van den Eijnden
Productie: Marc Brouwer
 

Aflevering 10: Mirjam Snel, over leesbevordering op de pabo en daarna

De Leescast
 
In deze aflevering van De Leescast hoor je de centrale lezing van Mirjam Snel tijdens de studiedag Leraren opleiden tot leesbevorderaars van de onderzoeksgroep Taal, Leren, Innoveren van de Universiteit Gent en het LeesbevorderingsLab van de Vrije Universiteit Amsterdam (29 november 2024).
Over de lezing: Pabo-studenten en leraren lezen niet voldoende jeugdliteratuur. Daar moet iets aan gedaan worden. Echter, dit blijkt niet altijd eenvoudig: de pabo is een complexe opleiding met verschillende prioriteiten. Het is nodig dat we de krachten bundelen. Pabo’s moeten elkaar inspireren en leraren moeten zich ook na de opleiding ontwikkelen. Daarvoor is samenwerking tussen pabo’s en scholen cruciaal. Want als we echt wat aan leesbevordering willen doen, kunnen we niet naar elkaar blijven wijzen, maar moeten de handen uit de mouwen!
Over Mirjam Snel:  Mirjam is haar loopbaan begonnen op een basisschool als groepsleerkracht, intern begeleider en als (adjunct)directeur. In 1997 studeerde zij als onderwijskundige af. Vervolgens is zij gaan werken op een pabo. Mirjam promoveerde in 2014, haar onderzoek ging over het leesonderwijs en de leesontwikkelingen van leerlingen in groep 3. Tot eind 2024 is Mirjam verbonden aan de Hogeschool Utrecht als hogeschoolhoofddocent taal/lezen. Daarnaast is zij voorzitter van de Kennistafel Effectief Leesonderwijs en lid van de Taalraad. Vanaf 1 februari 2025 werkt zij voor de Inspectie van Onderwijs als Expert Taal werken.
Lees hier over de Kwaliteitswaaier Effectief Onderwijs in Begrijpend Lezen.
Leesmonitor maakt het beschikbare onderzoek naar lezen, leesbevordering en literatuureducatie toegankelijk voor een breed publiek. Kijk op lezen.nl/onderzoek.
Stichting Lezen is er om alle kinderen het plezier in lezen te laten ontdekken zodat ze kunnen uitgroeien tot blijvende lezers. Dat doen we met een effectieve leesbevorderingsaanpak. Als een stimulerende leesomgeving en competente leesbevorderaars aanwezig zijn kan ieder kind prettige leeservaringen opdoen. Lees je nu, lees je later.
 
Voice-over: Jette van den Eijnden
Productie: Marc Brouwer